Waarde van Bankieren. #5



De afgelopen vier lessen hebben we een beeld geschetst van wat geld nou precies inhoudt. Nu gaan we zien hoe geld en bankieren met elkaar verweven zijn. We gaan deze les leren wat bankieren nou precies is en wat voor waarde bankiers creëren voor de samenleving. Ik ga de functie en rol van de bankier door middel van vijf punten duidelijk maken. Beginnen we bij punt 1.

Punt 1: banken vormen een essentiële tussenpersoon tussen spaarder en lener.

Een andere benaming voor een bank zou ook ‘kredietintermediair’ kunnen zijn, namelijk een tussenpersoon tussen spaarder en lener. Waarom die tussenpersoon wenselijk is, ga ik duidelijk maken met het volgende verhaal. Stel dat een jong echtpaar van 30 jaar een huis wil kopen. Het jonge echtpaar heeft alleen het probleem dat ze niet genoeg geld hebben. Economisch gezien zijn ze in het verleden niet productief genoeg geweest om zich nu een huis te kunnen aanschaffen. Ze hebben dan 2 opties:

Optie 1: ze kunnen sparen totdat ze genoeg geld hebben voor het kopen van een huis. Met andere woorden: ze gaan een deel van hun huidige koopkracht conserveren zodat ze in de toekomst extra koopkracht hebben. Nadeel van deze optie is dat ze pas over 20 jaar een huis kunnen kopen.

Optie 2: ze kunnen geld lenen. Met andere woorden: nu koopkracht verwerven zodat ze zich nu een huis kunnen aanschaffen. Nadeel is natuurlijk dat ze dan in de toekomst koopkrachtverlies zullen lijden, omdat ze extra koopkracht zullen verliezen door de kosten van het geleende geld. Geld lenen heeft natuurlijk ook een prijs.

Het jonge echtpaar in dit scenario kiest voor optie 2 en wilt dus niet 20 jaar wachten met de aanschaf van een huis. Ze beschikken beiden over een goed diploma en hebben allebei een goede startersfunctie. Ze zijn ervan overtuigd dat ze die lening door productief te zijn in de toekomst gemakkelijk kunnen afbetalen. En ze hebben het ervoor over om toekomstige koopkracht op te offeren, om met andere woorden rentekosten te betalen. Die rentekosten willen ze betalen omdat ze het nu kopen van een huis belangrijker vinden dan 20 jaar wachten met het kopen van een huis.

Er is nog een ander echtpaar: zij zitten in een hele andere fase in hun leven. Dit echtpaar is rond de 50 jaar, dus een stuk ouder dan het vorige echtpaar. Zij hebben al carrière gemaakt en ze beschikken over een hoog inkomen. Dit echtpaar heeft er geen behoefte aan om geld te lenen, om met andere woorden toekomstige koopkracht op te offeren voor actuele consumptie. Nee, dit echtpaar begint zich zorgen te maken over hun oude dag en wil beginnen te sparen voor hun pensioen. Ze willen dus huidige koopkracht conserveren voor hun oude dag omdat ze beseffen dat ze niet altijd zo hard willen en kunnen werken. Het oudere echtpaar heeft ook 2 opties: ze kunnen het geld onder een matras stoppen of ze kunnen het laten groeien. Maar dat betekent dan weer dat je het uitleent en dat brengt risico met zich mee. Voor dat risico word je vergoed door rente te ontvangen. Het oudere echtpaar wil wel een gokje wagen om geld te verdienen, dus kiezen ze voor optie 2.

Het jonge echtpaar wil dus geld lenen en het oudere echtpaar wil geld uitlenen. Maar hoe vinden deze mensen elkaar in een samenleving zonder een bank? Laten we veronderstellen dat ze elkaar ontmoeten: dat is een goede match. Maar dit scenario is voor beide partijen niet handig.

Reden 1: het oudere echtpaar kan geen inschatting maken of het jonge echtpaar wel hun schuld plus de rente af kunnen betalen. Ze hebben gewoonweg de expertise niet om dat in te kunnen schatten. Dit geldt ook voor het jonge echtpaar. Die hebben er geen belang bij om meer geld te lenen dan ze af kunnen betalen.

Reden 2: het oudere echtpaar neemt ook veel risico omdat, zelfs met de beste bedoelingen, er bij het jonge echtpaar toch iets fout kan gaan. Misschien verliezen ze wel hun baan of komen ze te overlijden? In dat geval is het oudere echtpaar in één klap een groot deel van hun spaargeld kwijt.

Reden 3: ze hebben beiden misschien ook niet de expertise om een goed contract op te stellen om zo bijvoorbeeld fraude te voorkomen.

Je ziet dus dat het erg handig is als er een tussenpersoon zou zijn die de spaarder en lener voor al deze problemen kan behoeden. Banken zijn de meest geschikte partij om deze rol als tussenpersoon te vervullen.

Reden 1: bankiers zijn van nature gespecialiseerd in kredieten. Het is nu eenmaal hun rol te weten welke mensen geld kunnen lenen en welke niet.

Reden 2: de bank kan door schaalvoordelen het risico van de spaarder beperken.

In het voorbeeld dat ik net gaf, zou het oudere echtpaar een groot deel van hun spaargeld kwijt zijn als het jonge echtpaar zou komen te overlijden. Met een bank als tussenpersoon heb je dat probleem niet. Een bank heeft namelijk een buffer voor dit soort gevallen om verliezen op te kunnen vangen. Bovendien heeft de bank als tussenpersoon veel meer inkomstenbronnen. Als er in dat geval één partij is die niet kan betalen, dan vormt dat nog geen groot probleem, omdat bankiers het risico van de spaarders spreiden. Daarnaast heeft de bankier de juridische expertise in huis om goede contracten op te stellen en zo fraude tegen te gaan. Bankiers vormen dus een essentiële schakel tussen spaarder en lener.

Zo komen we bij de volgende reden waarom banken van essentieel belang zijn voor een samenleving: banken vergemakkelijken welvaartscreatie in een samenleving. Wie creëert er welvaart in een samenleving? Dat zijn de ondernemers met ideeën om iets productiefs te doen. Of anders geformuleerd: de ondernemer is de partij die de productiviteit van de samenleving vergroot. Maar ondernemers hebben voor hun ideeën kapitaal nodig. Zo hebben ze financiële middelen nodig om hun ideeën te verwezenlijken: bv. wanneer een ondernemer een nieuwe, revolutionaire autofabriek wil bouwen.

De bankier is dan weer van nature specialist in het afwegen van ideeën van ondernemers. Bankiers moeten namelijk in kunnen schatten welke projecten nou echt geld gaan opleveren en welke niet. Ze spelen dus een sleutelrol bij het bepalen hoe de samenleving eruit zal zien in de toekomst, omdat bankiers in grote lijnen bepalen waar het kapitaal van de spaarders geïnvesteerd wordt.

Zo komen we bij punt 3: bankiers maken de realisatie van grote projecten mogelijk.

In een moderne economie kunnen omvangrijke projecten nooit door één enkele partij gefinancierd worden. Een bank kan als organisatie die het kapitaal van meerdere spaarders beheert, de middelen van al deze spaarders bundelen. Het gevolg daarvan is dat ook grote projecten gefinancierd kunnen worden en de samenleving nog welvarender kan worden.

Punt 4: bankiers zorgen ervoor dat individuen veilig en goedkoop kunnen sparen.

Veronderstel even dat er geen banken zouden bestaan. In dat geval zou iedereen een beveiligingscamera moeten installeren voor zijn huis. Rijken moeten dan waarschijnlijk personeel inhuren om hun geld te beveiligen. Het is dus gemakkelijker, veiliger en goedkoper om geld op een centrale plaats te beveiligen zoals dat vandaag het geval is.

Zo kom ik bij punt 5: bankiers maken een efficiënt betaalverkeer mogelijk.

Hoe zou je zonder een bank een auto kopen? Moet je dan letterlijk een tas met geld meenemen naar de autodealer? Stel dat ik in Azië ben en mijn cash geld is op: moet ik dan letterlijk naar huis vliegen om cash geld te gaan halen? Bankiers helpen al dit soort onhandigheden uit de wereld.

Het is dus duidelijk welke waarde bankiers hebben voor een samenleving. Maar één ding mogen we niet uit het oog verliezen: banken kunnen uit zichzelf geen waarde creëren. Ze stellen enkel geld van de sparende groep beschikbaar aan de lenende groep en maken het betaalverkeer en alles wat daarbij komt kijken efficiënter. Hierdoor is de bank een dienstverlener die de beschaving naar een hoger niveau tilt. Stel jezelf maar eens de volgende vraag: waar zou de wereld nu staan als morgen alle banken zouden verdwijnen?

Anderzijds hebben we in het verleden ook vastgesteld dat banken de wereld schade kunnen berokkenen. Dit komt voort uit de misvatting dat bankiers welvaart kunnen creëren uit het niets. Op dit laatste misverstand zullen we de komende lessen dieper ingaan.

Als afsluiting van deze les geef ik nu een korte samenvatting van wat we deze les geleerd hebben:

  • Dat de bankier een essentiële tussenpersoon is tussen spaarder en lener;
  • Dat de bankier grootschalige welvaartscreatie mogelijk maakt;
  • Dat de bankier geld sparen goedkoper en veiliger maakt;
  • Dat de bankier een efficiënt betaalverkeer mogelijk maakt.

Volgende les zullen we zien hoe bankieren zou werken in een vrije samenleving, waar de overheid zich niet bemoeit met bankieren!


Comments
* De e-mail zal niet worden gepubliceerd op de website.