Objectieve waarde van geld. #2


In deze les zal je  ontdekken wat de objectieve waarde van geld is.

Die waarde gaan we beter begrijpen door te bekijken hoe geld specialisatie mogelijk maakt, hoe geld economische calculatie mogelijk maakt en hoe geld ervoor zorgt dat de productieven en minder productieven van elkaar kunnen profiteren.

In een ruileconomie moesten mensen zelfvoorzienend zijn.

Het kapitaal van mensen kon niet aangroeien en tevens kon niemand zich specialiseren. Hierdoor bleven mensen erg arm. Je kunt je ook voorstellen dat er in een dergelijke samenleving geen ruimte was voor een leraar of een kleermaker, voor specialisatie dus. Dat kwam omdat die mensen letterlijk zouden sterven als er even geen boer was in hun omgeving die behoefte had om voedsel te ruilen tegen hun diensten.

Dankzij het geld was zelfvoorzienend zijn geen noodzaak meer. Mensen konden zich specialiseren in arbeid omdat handel drijven dankzij het geld zoveel gemakkelijker werd. Deze specialisatie bood de volgende, heel belangrijke voordelen:

Ten eerste: het stimuleert innovatie. Als je dingen zelf produceert, is er een beperkte stimulans om te investeren in machines. Stel dat wij voor onszelf kleding zouden maken: denk je dat we dan de naaimachine hadden uitgevonden? Hetzelfde geldt voor landbouw. Stel dat wij zelf in onze achtertuin voedsel zouden produceren: was er dan een stimulans geweest om de tractor te ontwerpen en te produceren?

Ten tweede: schaalvoordelen. Je kunt je voorstellen dat het je niet vier keer meer tijd kost om vier kopjes thee te maken als jij een kop thee voor jezelf wilt maken, maar dan besluit om ook een kop thee voor je drie vrienden te maken. . Dit principe geldt in bijna elk productieproces.

Ten derde: specialisatie geeft ook meer ruimte voor natuurlijke talenten. Iedereen heeft talenten voor iets anders. Specialisatie maakt het mogelijk om iets te doen waar je goed in bent. Zo kan iemand die goed is met cijfers een goede boekhouder worden en iemand die talent heeft voor acteren een goede acteur. Dat maakt mensen dus nog productiever, ook omdat mensen zich dus richten op een bepaald vak. En zoals we weten: als je je op iets concentreert, word je door ervaring veel beter en krijg je meer vaardigheden in dat vakgebied. Hierdoor breidt de samenleving als geheel haar kennis heel sterk uit. Doordat er nu geld was, konden beroepen als leraar, kledingmaker of dokter ontstaan.

Wat ook een hele belangrijke eigenschap is van geld is dat het economische calculatie mogelijk maakt. Voordat er geld was, was prijsvorming erg complex. Stel je voor dat een appelboer één kip wilde hebben. In een scenario zonder geld zou dat als volgt gaan: de appelboer ging eerst op zoek naar kippenboeren. Laten we zeggen dat hij drie kippenboeren vond, maar dat al die drie kippenboeren geen appels wilden maar andere goederen. Zo wou kippenboer 1 boter, melk en kaas, kippenboer 2 wou zout, aardappelen en biefstuk en kippenboer 3 wou vijf komkommers.

Om in een economie zonder geld erachter te komen wie het goedkoopst was, moest hij dan op zoek gaan naar een zuivelboer, kruidenier, aardappelboer, slager en een komkommerkweker. De appelboer had in dit geval geen tijd om naar al deze producenten te gaan, dus hij gokte erop dat kippenboer 3, die vijf komkommers wou hebben, het goedkoopst zou zijn. Nu ging de appelboer op zoek naar een komkommerkweker. Die vond hij en die wou tien appels voor vijf komkommers. Het lijkt een goede deal om tien appels voor vijf komkommers te ruilen. Maar misschien kon hij acht appels wel ruilen voor twee kilo zout en dat dan weer ruilen voor de komkommers. Dan was hij twee appels goedkoper uit geweest. 

Je ziet dus dat het prijssysteem erg complex is zonder geld. Laten we nu verontstellen dat mensen in deze samenleving geld gebruiken in de vorm van gouden munten. Dan zou het prijssysteem veel makkelijker zijn en zou de appelboer alleen op zoek hoeven te gaan naar een kippenboer die het laagste aantal gouden munten vraagt voor een kip. Daarna zou hij op zoek hoeven te gaan naar een handelaar die het grootste aantal gouden munten biedt voor zijn appels. Veel gemakkelijker dus! Stel dat één kip tien gouden munten kost en een kilo appels vijf gouden munten. Dan weet je dat één kip twee keer meer waard is dan een kilo appels . Zo ontstaat er een duidelijk prijssysteem.

Nu het prijssysteem gelieerd is aan geld, kunnen partijen in de economie zoals ondernemers en werknemers een economische calculatie maken. Dat wil zeggen: weten hoeveel winst of verlies ze maken bij elke economische daad die ze stellen. Door deze informatie kunnen handel drijvende personen in de economie er gemakkelijk achter komen waar ze de meeste winst kunnen behalen. Dat zorgt ervoor dat kapitaal, arbeid en land op de meest productieve manier kunnen worden gebruikt.

Doordat economische calculatie en specialisatie mogelijk was, kon er nog iets ontstaan wat zo belangrijk is: dat is dat de meer productieven en minder productieven van elkaar kunnen profiteren.

Neem een parfumerie als voorbeeld. Stel dat je een vrouw hebt die een parfumerie bezit. Er zijn 2 werkzaamheden: het verkopen van parfum en het schoonmaken van de winkel.

Uit deze tabel (figuur 1) kun je concluderen dat de eigenares op alle fronten beter is dan de werknemer. Zo zie je dat de eigenares twee keer sneller schoonmaakt en vier keer sneller verkoopt. Dan zou je zelf snel kunnen denken dat het handig is dat de eigenares alles zelf blijft doen. Dat klopt niet helemaal! De eigenares verkoopt per 15 minuten een parfum en laten we zeggen dat ze 25 euro winst maakt per parfum. Dan verliest ze dus elke dag 50 euro omdat ze 30 minuten moet besteden aan schoonmaken i.p.v. parfum te verkopen. 

Je zou nu kunnen zeggen dat, als het voor de eigenares goedkoper is dan 50 euro om een werknemer in dienst te nemen, dat ze er profijt van zou kunnen hebben. Laten we zeggen dat de eigenares de werknemer 40 euro biedt voor zijn arbeid en dat de werknemer ergens anders niet meer kan verdienen dan 30 euro. Dan is er een echte win-winsituatie ontstaan. Zo verdienen ze nu beide 10 euro extra. Merk op dat het ook economisch gezien geen zin heeft voor de werknemer om een winkel te beginnen, omdat hij als schoonmaker meer kan verdienen dan als verkoper.

Het is heel belangrijk zich te realiseren dat zonder deze hele dynamiek de mensheid nooit had kunnen profiteren van autofabrikanten, banken, vliegtuigmaatschappijen, textielfabrieken, scholen, softwareontwikkelaars of ziekenhuizen, omdat alle productiviteit van deze organisaties afhankelijk is van alle productieve mensen, ongeacht hoe hoog of laag de capaciteit en het talent van deze mensen is. Zo kunnen softwareontwikkelaar nog zo slim zijn, maar ze zouden nooit zo goed hun werk kunnen doen als er geen bouwvakkers waren die hun werkomgeving zouden bouwen, of schoonmakers die ‘s avonds laat het pand voor ze zouden schoonmaken. Andersom werkt het ook. Zo kan een schoonmaker zijn leven verbeteren met allerlei software die hij zelf nooit had kunnen ontwikkelen.

Wat we in deze les hebben gezien, is:

-Dat door geld mensen zich kunnen specialiseren en zo productiever worden;

-Dat geld economische calculatie mogelijk maakt en ervoor zorgt dat mensen betere economische beslissingen kunnen maken;

-Dat door geld en zo door specialisatie de productieven en minder productieven van elkaar kunnen profiteren.

Volgende les zullen we bekijken welke geldsoorten we in het verleden hebben gebruikt en wat voor type geld we vandaag gebruiken.


Comments
* De e-mail zal niet worden gepubliceerd op de website.