Hoe de centrale bank, de staat en bankier helpt ten nadele van het volk. #13


In deze les wordt behandeld hoe centrale banken de staat en bankiers helpen ten koste van het volk. We gaan zien hoe centrale banken meer geldcreatie mogelijk maken, hoe ze de rentestand beïnvloeden, waarom de staat meer geld kan lenen door de centrale bank en hoe private banken hiervan profiteren.

We starten bij punt 1: een minimumreserveverplichting werd ingesteld.

We hebben in les 11 gezien dat in een bankensysteem waar fractioneel bankieren is toegestaan het voor bankiers heel lastig is om veel geld te creëren uit het niets. Een bank die meer geld in verhouding tot haar vermogen creëert dan andere banken zal haar reserves verliezen. Door de invoering van deze maatregel zorgde de centrale bank ervoor dat alle banken evenveel geld creëerden in verhouding tot hun vermogen. Dit had als gevolg dat banken geen reserves meer aan elkaar verloren, waardoor ze gemakkelijker geld konden manipuleren. In deze grafiek kun je dit ook zien. Zo was in Nederland de leverage ratioin 1900 ongeveer 35% en deze ratio daalde naar een niveau van rond de 5% vandaag [1]. Dus als een bank tegenwoordig 100 euro aan kapitaal in kas heeft, mogen ze 95 euro ervan uitlenen.

[1] Leverage Ratio Nederlandse Banken 1900-2010

Leverage Ratio Nederlandse Banken 1900-2010

Punt 2: goudreserves overplaatsen naar de centrale bank.

Je kon zonet bij punt 1 al zien dat banken een minimale hoeveel kapitaal moesten aanhouden in valuta’s zoals dollars. Dit was een revolutionaire maatregel, want daarvóór bestonden de reserves van commerciële banken altijd uit goud. Door de invoering van een centrale bank was goud niet meer belangrijk voor commerciële banken; daarom ging al het goud naar de centrale bank. Dit hielp bankiers op de volgende manier: toen centrale banken werden opgericht, gebruikten mensen nog goud als onderliggende waarde van geld. Mensen waren in die tijd vaak bezorgd over hun goud dat opgeslagen lag bij een commerciële bank die deed aan fractioneel bankieren. Maar nu lag al het goud bij de oppermachtige centrale bank. Deze maatregel gaf mensen een gevoel van veiligheid, omdat de centrale bank beschouwd werd als de bank van de staat die nooit failliet kon gaan. Vroeger kon iedereen dan ook het papieren geld van de centrale bank inwisselen voor edelmetaal. Neem dit biljet van 10 gulden uit 1852 als voorbeeld [2].

[2] Munt-Biljet groot Tien Gulden

Op dit biljet staat gedrukt: “Muntbiljet elke dag verwisselbaar in zilver bij de Nederlandsche bank als agent van ‘s Rijks schatkist”. Maar dit gevoel van veiligheid bleek achteraf nergens op gebaseerd. Op deze manier hebben centrale bankiers uiteindelijk het goud afgenomen van de bevolking, maar die uitleg krijg je in de volgende les.

Punt 3: extra geldcreatie door middel van het rentebeleid.

Een logische gedachte na de afgelopen lessen zou zijn dat op een gegeven moment de kunstmatige geldcreatie door fractioneel bankieren zal stoppen. Zoals we in les 11 al konden zien, is er nu eenmaal een limiet aan de kunstmatige geldcreatie [3].

[3] Fractioneel bankieren proces

Zo kan een bankensysteem bijvoorbeeld van 100.000 euro niet meer maken dan 1 miljoen euro. Maar nu gaan we zien hoe centrale banken nog meer krediet in het financiële systeem kunnen pompen.We hebben allemaal weleens op het nieuws gehoord dat de Europese Centrale Bank (ECB) de rente heeft gewijzigd of dat de Federal Reserve (FED) de rente verlaagt. Bijna niemand begrijpt echter wat deze rente precies inhoudt, hoewel de rente de allerbelangrijkste prijs is in een economie. Alles is namelijk geprijsd in geld, dus de prijs van ons geld (de rente) heeft een invloed op alle andere prijzen.

Laten we beginnen bij de FED. Hun belangrijkste rente is de Federal Funds Target Rate. Om deze rente beter uit te kunnen leggen, vertel ik het volgende verhaal. Stel dat Amerikaanse banken elkaar 5% rente vragen voor een lening; dan bedraagt de Amerikaanse interbancaire rente 5%. De FED kan van mening zijn dat deze marktrente te hoog is. Dan kunnen ze ervoor kiezen de Federal Funds Target Rate op 3% te brengen. Dit betekent niet dat die banken van daarnet elkaar nu 3% aan zullen rekenen. Wat deze 3% betekent, is dat de FED zogenoemde openmarkttransacties gaat uitvoeren, tot de interbancaire rente gelijk is aan de Federal Funds Target Rate. Wat deze openmarkttransacties beduiden, is dat de FED iets gaat kopen op de financiële markten. Dat kan van alles zijn, maar meestal koopt de FED staatsobligaties. Een obligatie is een verhandelbaar schuldpapier. Dus stel: de Amerikaanse staat wil één miljoen dollar lenen voor een termijn van 10 jaar. Dan kan het een staatsobligatie aanbieden op de markt. De FED kan ervoor kiezen deze staatsobligatie te kopen, maar daarvoor heeft de FED wel één miljoen dollar nodig. Hoe de FED aan die één miljoen dollar komt, is zoals magie: ze kunnen die gewoon creëren uit het niets. Ze drukken het geld gewoon of voeren een paar cijfers in de computer in. Hiermee kunnen ze dan die staatsobligatie kopen van de staat. Zo zie je hoe de staat baat heeft bij een centrale bank: ze kunnen zo geld lenen dat gecreëerd wordt uit het niets.

Afgelopen les heb ik al uitgelegd dat de centrale bank een partnerschap is tussen bankiers en de staat. Hoe verdient een bankier hier nu geld aan? Dat gaat als volgt: als de Amerikaanse staat geld leent, betekent dit automatisch dat ze het geld willen uitgeven. Stel dat de Amerikaanse staat dat geld wil gebruiken voor een nieuwe auto voor de president. Dan geven ze dat geld aan het Amerikaanse luxeautobedrijf Cadillac om een auto te bouwen. Nu heeft Cadillac het door de FED gecreëerde geld, maar het bewaart die miljoen dollar natuurlijk niet in hun fabriek. Ze storten natuurlijk deze Amerikaanse dollars op een Amerikaanse bankrekening. Dus doordat de staat schulden aangaat en de FED het geld creëert om die schuld te financieren, beschikt het Amerikaanse bankensysteem opeens over één miljoen dollar extra aan deposito’s. Een hoger aanbod aan dollars betekent automatisch dat Amerikaanse banken elkaar minder rente aan gaan rekenen. Zo kan de interbancaire rente dalen van 5% naar bijvoorbeeld 4%. Als de FED target rente 3% is, dan zal de FED openmarkttransacties uitvoeren tot banken elkaar 3% interbancaire rente rekenen.De FED kan zo de rente doen dalen door geld te creëren uit het niets. In deze grafiek kun je precies zien wat ik hiermee bedoel [4].

[4] Renteoverzicht Verenigde Staten

Renteoverzicht Verenigde Staten

De blauwe lijn geeft de FED-rente weer vanaf 1970. Je ziet aan de groene gestreepte lijn hoe de rente op staatsleningen nagenoeg gelijkloopt met de FED-rente. De geel gestippelde lijn geeft weer hoe de interbancaire rente ook vrijwel gelijkloopt met de FED-rente. Maar je ziet in deze grafiek ook dat de FED de rente doet stijgen. De FED doet dit door een deel van zijn bezittingen te verkopen op de markt. Zo kan de FED ervoor kiezen staatsobligaties ter waarde van één miljoen dollar te verkopen. Voor dit soort schuldpapieren is er altijd een koper. Die koper geeft dan één miljoen dollar aan de FED. Als de FED ervoor kiest niets met die ontvangen dollars te doen, wordt er zo geld uit de economie gezogen. Dit zorgt voor een kleiner aanbod aan geld en dat betekent dan weer een hogere rente.

We komen nu bij de eurozone. De manier waarop de ECB geld creëert, verschilt van die van de FED, maar komt op hetzelfde neer. De ECB hanteert de zogenoemde herfinancieringsrente. De ECB kijkt net als de FED naar wat banken elkaar aanrekenen. Stel dat eurozonebanken elkaar 2% rente vragen voor een lening, dan bedraagt de interbancaire rente in de eurozone 2%. Als de ECB deze marktrente te hoog vindt, kan ze ervoor kiezen de herfinancieringsrente te verlagen tot 1%. Dit zal die marktrente in de eurozone ook omlaag duwen. Dit gebeurt op een iets andere manier dan in de VS, maar het komt eigenlijk op hetzelfde neer. Stel: de Franse staat heeft 100 miljoen euro nodig tegen een termijn van 10 jaar. Die kan dan een staatsobligatie te koop aanbieden en banken in de eurozone kunnen die schuld dan financieren door die Franse staatsobligaties aan te kopen.

Via dit systeem kunnen de eurozonebanken 100 miljoen euro lenen van de ECB. De ECB creëert deze 100 miljoen euro op dezelfde magische manier als de FED. Ze creëren die gewoon uit het niets. Maar de banken krijgen dit geld niet zomaar van de ECB. De ECB vraagt een onderpand voor een dergelijke lening. Als onderpand aanvaardt de ECB staatsobligaties van eurolanden. Op deze manier kunnen ook overheden profiteren van dit geldcreatiesysteem. Zodra een bank een dergelijke staatsobligatie aan de ECB in onderpand heeft gegeven, kunnen ze dat bedrag voor bepaalde tijd lenen tegen de ECB-herfinancieringsrente. Zoals je daarnet al zag, bedraagt die 1%. Dat betekent dat de Europese banken na een afgesproken termijn 101 miljoen euro moeten terugbetalen. Die 1 miljoen euro is dus de 1% rente die de ECB rekent. Nu kun je misschien denken: “Europese banken lenen de Franse staat 100 miljoen en krijgen ook maar 100 miljoen terug van de ECB. Hoe verdienen die Europese banken dan geld aan deze constructie?”. Dat doen ze doordat de Franse staat dat geleende geld uitgeeft. Die heeft dat geld nodig voor bijvoorbeeld een presidentieel vliegtuig. Dat geld geven ze dus bijvoorbeeld uit bij de Europese vliegtuigbouwer Airbus. Nu bezit de Franse staat dat vliegtuig en Airbus bezit nu die 100 miljoen euro. Ook Airbus bewaart dat geld natuurlijk niet op kantoor, maar stort die euro’s op een Europese bankrekening.

Zo zie je dat door het geldcreatiesysteem van de ECB de banken nu beschikken over 100 miljoen euro extra. Als je je les 9 nog kunt herinneren, dan weet je dat banken door middel van fractioneel bankieren van dit geld nog meer geld kunnen maken. Een Europese bank hoeft ongeveer 5% reserves aan te houden. Dat betekent dat dankzij de geldcreatie ter waarde van 100 miljoen door de ECB de banken ongeveer 2 miljard euro kunnen creëren uit het niets. Als je dit principe begrijpt, snap je natuurlijk dat bankiers niets liever willen dan dat de staat schulden aangaat. Daarom maakt het voor bankiers niets uit dat de Franse staat al 42 jaar lang meer geld uitgeeft dan hij aan belastinginkomsten ontvangt [5]. Met de hulp van de centrale bank kunnen bankiers deze schuld verzilveren.

[5] Franse overheidsbudget, in % BBP

Franse overheidsbudget, in % BBP

Net als in de VS zie je hoe de rente van de centrale bank ook in Nederland een invloed heeft op de rentes die wij betalen [6].

[6] Renteoverzicht Nederland 1970 - 2017

[6] Renteoverzicht Nederland 1970 - 2017

De oranje lijn is een weergave van de DNB-rente tot 1999 en de ECB-rente in de blauwe lijn vanaf 1999. Je ziet aan de groene lijn hoe de rente op staatsleningen mee beweegt met de rente van de centrale bank. De geel gestreepte lijn toont dan weer hoe de interbancaire rente beïnvloed wordt door de rente van de centrale bank. De rode lijn geeft weer hoe dit van invloed is op de hypotheekrente die Nederlandse huizeneigenaren betalen.

Punt 4: vertrouwen

Centrale banken zorgen voor een vals gevoel van vertrouwen. Een centrale bank creëert namelijk ook een aantal morele gevaren met als gevolg dat de bevolking niet kritisch kijkt naar wat banken doen.Dit heeft aantal redenen:

Reden 1: we houden onze banken niet in de gaten. Omdat er jaar in jaar uit tegen ons wordt gezegd dat centrale bankiers intelligente helden zijn die samen met de staat voor ons de banken in de gaten houden.

Reden 2: we zijn niet bang voor verlies. De centrale bank ontpopt zichzelf als “the lender of last resort”. Centrale banken kunnen banken altijd redden als het nodig is. We weten ook dat centrale banken grote banken niet failliet zullen laten gaan. Ze zijn namelijk te groot geworden om ze om te laten vallen. Als gevolg hiervan zijn we ook niet meer bang dat onze bank failliet kan gaan.

Reden 3: de centrale bank en de staat verzekeren ook nog eens gratis jouw spaargeld door middel van het depositogarantiestelsel. Ook al redt de centrale bank jouw noodlijdende bank niet, toch verzekeren ze je spaargeld, hoewel de centrale bank dit geld helemaal niet heeft om het uit te keren als het fout gaat. Ze kunnen het natuurlijk wel creëren, maar dit heeft dan weer als gevolg dat het overige geld wat van zijn waarde verliest.

Het resultaat is dat de bevolking geen verschil meer ziet tussen bank A of bank B, waardoor banken meer risico kunnen nemen. In de volgende lessen zul je de gevolgen hiervan zien.Ik ga nu een aantal manieren beschrijven hoe een centraal bankier de samenleving fundamenteel beïnvloedt:

1.Ons geld verliest continu zijn waarde. Omdat een centraal bankier een monetair systeem mogelijk maakt waarin geld eindeloos gecreëerd kan worden uit het niets.

2.De staat kan eindeloos schulden aangaan. Door dit monetaire systeem kan de staat eindeloos schulden aangaan. Het volk moet daarbij belastingen betalen voor het betalen van de rente op de staatschuld en voor het aflossen van de schuld. Als de staat de schuld niet aflost, dan leent de staat nog meer geld, wat een nog hogere schuld betekent.

3.Een centraal bankier maakt het mogelijk dat bankiers het volk eindeloos in de schulden kan drukken. Het gevolg is dat de samenleving steeds dieper in de schulden gaat, wat ertoe leidt dat mensen met productief werk rentes en schulden moeten afbetalen.

4.Een centrale bank bedreigt de vitaliteit van de economie.

Een centrale Bank zorgt voor kunstmatige geldcreatie. Zoals we in les 10 al hebben gezien, leidt dit tot een economische crisis. Dit brengt het spaargeld van het volk en tegelijkertijd de hele economie in gevaar.

Tot slot wat we deze les hebben gezien:

  • Centrale banken maken het mogelijk dat banken meer geld kunnen creëren door ervoor te zorgen dat alle banken tegen hetzelfde tempo geld creëren.
  • Centrale banken maken door middel van hun rentebeleid nog meer geldcreatie mogelijk. Het gevolg is dat de staat en zijn burgers eindeloos dieper in de schulden kunnen worden gedrukt.
  • Door de inmenging van de centrale bank in het financiële systeem kijken mensen niet meer met een kritische blik naar hun bank, wat banken toelaat meer risico’s nemen.

Volgende les zul je erachter komen hoe centrale bankiers met behulp van de Staat het goud van de bevolking stalen.