Geld in een vrije samenleving. #4


Vorige les hebben we een voorproefje gekregen van wat voor geld we vandaag de dag gebruiken. Zo hebben we gezien dat we fiatgeld gebruiken, wat betekent dat we geld gebruiken dat eindeloos gecreëerd kan worden uit het niets door de staat en bankiers. 

In de loop van deze lessenserie zal je leren hoe de staat op manipulatieve wijze de vrijheid van zijn burgers in relatie tot geld heeft tenietgedaan. Je zult zo een beter idee krijgen of dit goed of slecht is voor jouw leven op aarde. Maar voordat je zoiets op zijn waarde kunt beoordelen, moeten we eerst een idee krijgen van hoe geld gebruikt zou worden in een samenleving waar de staat zijn burgers vrijlaat. Deze les gaan we leren wie het geld creëert in een vrije samenleving ,wat de voordelen zijn van vrijemarktgeld en wat de directe gevolgen kunnen zijn als we geen vrije markt hebben op het gebied van geld. 

Maar wat bedoelen precies we met een vrije markt? Een vrije markt is een samenleving waar mensen hun eigen keuzes mogen maken en dus op een vrijwillige basis kunnen handelen met andere mensen. Niemand heeft er de macht om voor een andere te kiezen. Dat betekent dat niemand dwang mag gebruiken om iemand iets te laten doen waar hij zelf niet voor gekozen heeft. 

In de context van fruit betekent dit dat jij zelf mag bepalen of je appels of frambozen koopt, wat nu het geval is. In de context van geld betekent dit dat niemand aan een ander mag dicteren wat voor geld hij of zij moet gebruiken. Dit is met geld echter niet het geval. Stel jezelf deze vraag: wat gebruik jij het liefst als geld? Gebruik je liever goud, dat een stabiele waarde heeft, of gebruik je liever fiatgeld dat op grote schaal gemanipuleerd wordt door bankiers en politici? Het antwoord lijkt mij duidelijk. Alleen zul jij hoogstwaarschijnlijk nog geen antwoord kunnen geven, omdat de staat jou nooit deze vraag heeft gesteld. 

We hebben vorige les gezien dat edelmetaal al ongeveer 4000 jaar wordt gebruikt als geld omdat het een stabiele waarde vertegenwoordigt en uitermate geschikt is als ruil- en spaarmiddel. Stel nou dat je een 10 gulden munt uit 1933 had gespaard. Dan had jij deze munt gezien de goudwaarde in 2019 kunnen omwisselen voor 270 euro. Stel dat je in het jaar 1970, het jaar vóór de ontkoppeling van het goud met 35 dollar een troy ounce goud had gekocht. Dan had je in 2019 zo een troy ounce kunnen omruilen voor circa 1500 dollar, een waardestijging van circa 4200%.

Stel dat je bij de invoering van de euro in 2002 voor 10.000 euro een kilo goud had gekocht. Dan had je in 2019, goud ter waarde van circa 44.000 euro, een prijstoename van 340%. Opnieuw is het heel belangrijk zich te realiseren dat edelmetaal als onderliggende waarde van geld nooit vrijwillig door het volk vervangen is door een ander ruilmiddel. 

Daarom kunnen we stellen, dat als we vandaag de dag in een vrije samenleving zouden leven, we weer goud zouden gebruiken als geld. Maar wat wordt er bedoeld met geld in een vrije samenleving? Een samenleving waar de staat zich net zo bezighoudt met geld als met piano’s en gordijnen. Net zoals de productie van piano’s en gordijnen wordt overgelaten aan de vrije markt, zo wordt ook de productie van geld overgelaten aan de vrije markt. De staat in een vrije samenleving houdt zich wel bezig met jouw eigendomsrechten om zo jouw ‘vrijheid’ te waarborgen. Dus het maakt niet uit of iemand je piano of geld steelt: de staat zal je beschermen tegen dit onrecht.

Je kunt vervolgens denken: wie creëert dat geld in een vrije samenleving als de staat het niet creëert? We moeten ons realiseren dat staten heel veel goud bezitten. Zo hebben staten in het begin van de 20ste eeuw het goud van het volk gestolen. Hoe dat precies in zijn werk is gegaan, daar kom ik in latere lessen op terug. Maar dit goud zouden staten vandaag eerlijk kunnen verdelen over de bevolking. In een land als Nederland zou dit geen enkel probleem vormen. Zo heeft Nederland met zijn kleine bevolking qua omvang de 9de goudreserves van de wereld [1].

[1] Landen met de grootse goudreserves (in tonnen)

Landen met de grootse goudreserves (in tonnen)

En we zouden natuurlijk nog verder kunnen gaan met het delven van goud. Dus de gouddelvers zullen ook nog geld blijven produceren. Dit roept een aantal vragen op. Zo is er de vraag of gouddelvers niet gemakkelijk kunnen frauderen? Dat zou echter moeilijk zijn: zo moeten ze concurreren met andere gouddelvers, net zoals een appelboer die ook moet concurreren met andere appelboeren. Daarom moet een appelboer appels van goede kwaliteit produceren, net zoals een gouddelver goud van goede kwaliteit moet aanbieden. Die mag geen gouden munten slaan van 5 gram en er een merkteken op aanbrengen van 10 gram. Wat zou er gebeuren als een appelboer een krat appels verkoopt aan een fruitwinkel, maar onderaan de krat rotte appels legt en bovenaan verse? Hij zou dan klandizie kwijtraken en hij zou de gevangenis in kunnen gaan omdat hij zijn contracten niet nakomt. Ditzelfde marktprincipe geldt ook voor een gouddelver. 

Voor velen is het revolutionair om te denken dat de vrije markt beter de waarde kan garanderen van geld dan de staat. Dit komt omdat private partijen moeten concurreren met andere partijen, terwijl de staat concurreert met niemand. Je moet je realiseren dat de staat de partij is die de grootste geldmanipulator is geweest in de geschiedenis. Er bestaat geen valuta op de wereld waarvan de waarde niet teniet is gedaan door de staat.

Neem nu als voorbeeld de valuta der valuta’s: de Amerikaanse dollar. Sinds het moment dat de Amerikaanse centrale bank met hulp van de staat totale controle kreeg over het Amerikaanse geld heeft de dollar 96% van zijn waarde verloren [2]. 

[2] Koopkracht Amerikaanse Dollar

Koopkracht Amerikaanse Dollar

Misschien denk je dan: ja, maar de private partij kan misschien wel veel te hoge prijzen aanrekenen? Dat klopt: dat kan hij doen, maar dan zal hij weinig verkopen. Neem opnieuw de appelboer als voorbeeld: wat zou er gebeuren als die een te hoge prijs vraagt aan de fruitwinkel? Dan gaat de eigenaar van de fruitwinkel naar een andere boer. Hetzelfde geldt voor een gouddelver.

Je zou kunnen opwerpen dat voor goud een ander principe geldt dan voor appels, omdat de hoeveelheid edelmetaal gelimiteerd is en die van appels niet, waardoor die laatste erg gevoelig zijn voor een monopoliepositie waarbij te hoge prijzen worden gevraagd. Dat klopt echter niet, want om een monopoliepositie te verwerven zonder hulp van de staat moet je continu productiever zijn dan je concurrenten. Dat is nagenoeg onmogelijk en kun je vandaag ook vaststellen: zo hebben we een vrije markt voor goud en is het niet één bedrijf gelukt om een monopolie te verwerven. De 10 grootste goudproducenten in de wereld representeren slechts 31% van de totale goudproductie.

Toch zijn er mensen die stellen dat een edelmetaal zoals goud niet geschikt is om te dienen als geld. Ik ga nu aantal van deze argumenten weerleggen. Zo luidt één punt van kritiek op goud dat de prijzen niet stabiel zouden zijn. Maar dit klopt niet omdat goud juist als ruilmiddel is gekozen omdat het schaars en duurzaam is, wat impliceert dat de jaarlijkse productie laag is ten opzichte van de bovengrondse voorraad.

Laten we weer kijken naar CPI-indexen. Hier zie je dat prijzen in de eeuwen toen we goud gebruikten heel stabiel waren. De prijzen stegen tussen 1600 en 1900 maar met 11%, terwijl de prijzen in Nederland sinds de ontkoppeling van goud stegen met meer dan 2104% [3].

(3) Consumentenprijzenindex Nederland (1900=50)

CPI Consumentenprijzenindex Nederland (1900=50)Voor de VS idem dito: de prijzen daalden er zelfs tussen 1800 en 1900 met 50% en stegen er sinds 1970 met 532% [4].

[4] Consumentenprijsindex Verenigde Staten (1900=25)

CPI Consumentenprijsindex Verenigde Staten (1900=25)Hetzelfde zie je ook in het Verenigd Koninkrijk: vanaf het moment dat de Britten geen goud meer gebruikten als onderliggende waarde, zijn de prijzen er juist heel onstabiel geworden. Zo stegen de prijzen tussen 1750 en 1900 maar met 83%. Sinds de ontkoppeling van het pond aan goud zijn de prijzen er maar liefst 6080% gestegen [5].

[5] Consumentenprijsindex Verenigd Koninkrijk (1940=20)

CPI Consumentenprijsindex Verenigd Koninkrijk (1940=20)

Hetzelfde merk je ook bij de graanprijs. Dit is één van de belangrijkste voedselprijzen ter wereld, omdat 20% van alle calorieën die mensen consumeren afkomstig is van graan. Ik heb geen data van de graanprijs van vandaag tot 1800. Maar ik heb wel data van de Nederlandse graanprijs van 1800 tot 1913 [6].

[6] Nederlandse Graanprijs (ƒ/hl)

Nederlandse Graanprijs (ƒ/hl) 1800

Je kunt observeren dat de graanprijs stabiel was in de tijd dat Nederland goud gebruikte als geld. Zo schommelde de prijs een eeuw lang zo rond de 10 gulden per hectoliter. Deze trend werd in het begin van de 20ste eeuw voortgezet. Hier zie je de prijsstabiliteit tussen 1920 en 1971 [7].

[7] Graanprijs ($/per ton)

Graanprijs ($/per ton) 1920 - 2016

Maar je ziet ook de prijsschommelingen die graan heeft gekend sinds het geld geen goud als onderliggende waarde meer had. Deze prijsontwikkeling heeft als gevolg dat mensen in rijke landen als Nederland steeds meer moeten betalen voor een brood [8].

[8] Prijs van een Nederlandse brood

Historische prijs Nederland brood

In arme landen kan dit dan weer als gevolg hebben dat mensen honger lijden. Zo hadden we in 2008 nog een voedselcrisis die mede veroorzaakt werd door onstabiel geld. In deze grafiek kun je zien wat ik daarmee bedoel [9].

[9] Graanprijs (g goud/bsh.)

 Historische Graanprijs (g goud/bsh.)

Zo zie je in deze grafiek dat de graanprijs in goud uitgedrukt voor de laatste 36 jaar nagenoeg gelijk is gebleken. Zo kocht je in 1980 voor ongeveer 0,3 gram goud een bushel graan en vandaag de dag kun je dat voor bijna dezelfde hoeveelheid goud. Laten we om dit te verduidelijken eens kijken naar een grondstof zoals olie, wat de belangrijkste energiebron is, omdat 31% van de energie die we gebruiken, opgewekt wordt uit olie [10].

[10] Totale primaire energievoorziening per energie soort 2015

Totale primaire energievoorziening per energie soort 2015

Je ziet in deze grafiek hoe stabiel de olieprijs was tot 1970 [11].

[11] Olieprijs ($/Vat)

Historische Olieprijs ($/Vat) 1880 - 2018

Zo is de olieprijs tussen 1880 en 1970 maar met 89% gestegen. Het grootste prijsverschil in die periode van 90 jaar was 438%. Het grootste prijsverschil in het tijdperk zonder gouden gelddekking is maar liefst 8000%. Zo lag de olieprijs in 2008 81 keer hoger dan in 1970. Deze grafiek geeft de olieprijs weer in goudtermen [12].

[12] Olieprijs (g goud/vat)

Olieprijs in (g goud/vat)

Je merkt meteen het grote contrast. Zo zie je dat in diezelfde periode de olieprijs in 1970 steeg van 3 gram naar 4,7 gram in goudtermen, een prijsverschil van 55%. Dat is een groot contrast met de 8000% in dollartermen. Deze prijsstabiliteit bestond in het verleden omdat we goud gebruikten als geld. Dit betekent dat de staat en bankiers het geld moeilijker kunnen manipuleren, met als gevolg dat prijzen stabiel blijven. In deze grafiek van de goudprijs kun je dit duidelijk zien [13]

[13] Goudprijs in $

Goudprijs in $

De prijs van goud was van 1800 tot 1971 relatief stabiel. Dit betekent dat er weinig geldcreatie was. Sinds 1971 zie je dat er veel geldcreatie is geweest, met als gevolg onstabiele prijzen. Dus het argument dat prijzen met goud niet stabiel zijn, is een hersenspinsel.

Sommigen vragen zich af of er geen tekort is aan goud om goud te kunnen gebruiken als geld. Dat is absoluut niet het geval, omdat we in onze huidige, moderne samenleving vervangmiddelen zouden gebruiken voor goud. Zo zouden we een pinpas gebruiken, online geld en papiergeld. Net zoals we vandaag doen, alleen zou de onderliggende waarde goud zijn.

Een ander tegenargument is: maar wat als er meer goederen geproduceerd worden in een economie? Komt er dan alsnog geen tekort aan goud? Stel jezelf deze vraag. Wat als een toverfee de hoeveelheid goederen over de nacht zou verdubbelen, wat zou er dan gebeuren met de waarde van het goud? Die zou simpelweg verdubbelen. Hetzelfde principe geldt voor elke uitbreiding van de productie. De prijzen gaan dan gewoon omlaag en daarmee gaat de koopkracht van het geld omhoog. Volgens sommigen is het daarom geen goed idee om goud te gebruiken, omdat dalende prijzen (of anders gezegd deflatie) slecht zijn voor de samenleving. Daarom hebben we de staat en bankiers nodig die geld mogen scheppen uit het niets om zo deflatie tegen te gaan.Dit zijn de argumenten tegen deflatie:

Argument 1: We gaan niets kopen, omdat we willen wachten op lagere prijzen. Hierdoor is er minder economische activiteit, wat ervoor zorgt dat we minder economische groei hebben.

Maar dit argument is onzin. Als jij bijvoorbeeld een nieuwe laptop wilt kopen: weet jij dan of de prijs lager zal zijn in de toekomst? Besluit je daarom maar een paar jaar te wachten? Nee, op een gegeven moment wil je gewoon een nieuwe laptop. Hetzelfde geldt voor andere goederen en diensten zoals voedsel en gezondheidszorg. Zijn lage prijzen slecht? Zouden we stoppen met eten of wachten om medicijnen te kopen tot die medicijnen goedkoper zijn? Het antwoord is vanzelfsprekend nee.

Argument 2: luidt dat deflatie slecht is voor de bedrijven. Veel mensen zeggen ook dat lage prijzen slecht zijn voor de bedrijven, maar dit is niet waar. Bedrijven kunnen juist meer verdienen bij lagere prijzen, want lagere prijzen betekenen meer vraag.

Neem de eerste commerciële mobiele telefoon de Motorola 8000X uit 1983 als voorbeeld. Die zou uitgedrukt in hedendaagse ’prijzen 7000 euro kosten. Stel jezelf nu eens de vraag of Tech bedrijven in 1983 of vandaag het meeste winst maakten. Het antwoord lijkt mij duidelijk: de winst ligt nu veel hoger, net door de lage prijzen. Zo hadden in 1990 slechts 124 miljoen mensen een mobiele telefoon en vandaag de dag meer dan 4,6 miljard. Dalende prijzen zijn dus goed voor de verkoop van bedrijven en zo uiteindelijk ook voor ons allemaal, want onze levensstandaard gaat omhoog. Neem de IBM 610 computer ook als voorbeeld: die zou in hedendaagse prijzen 572.000 euro kosten. Heeft het iemand schade berokkend dat we vandaag de dag laptops voor 250 euro kunnen kopen?Het antwoord is natuurlijk nee. En de bedrijven heeft het ook geen windeieren gelegd. In de top 15 van meest winstgevende bedrijven ter wereld staan vier techbedrijven [4].

[14] Meest winstgevende bedrijven 2017

Meest winstgevende bedrijven 2017

Het meest winstgevende bedrijf is de elektronicagigant Apple met een winst van 45 miljard dollar. Dus het idee dat dalende prijzen slecht zijn, klopt niet. Maar deflatie en goud worden vandaag beschouwd als rampzalig voor de economie. De oplossing zou zijn dat we de staat en bankiers ons geld laten manipuleren.

Het is echter opmerkelijk vast te stellen dat onze economieën juist ongekende groei hebben gekend in een tijdperk dat we goud gebruikten als onderliggende waarde van geld. Zo steeg in de periode vóór 1970 de levensverwachting van 25 naar 70 jaar. Tijdens de periode dat we goud gebruikten als geld hebben we dingen als elektriciteit, stoommachines, computers, treinen, auto’s en satellieten uitgevonden. Dat tijdperk was helemaal niet rampzalig, want we hebben juist in die gouden periode het fundament gelegd voor onze huidige samenleving. Het miskennen van goud brengt onze samenleving juist in gevaar, maar dat argument zal ik in latere lessen toelichten.

Ik hoop dat we ons een idee hebben kunnen vormen van hoe geld zou werken in een vrije samenleving. Zo hebben we de staat niet nodig voor geldcreatie, net zoals we de staat niet nodig hebben voor de productie van katoen, tractoren en horloges. De vrije markt is daartoe perfect in staat en in het beste belang van elk individu.

Tot slot een samenvatting van deze les:

  • Geld kan geproduceerd worden door de vrije markt.
  • Goud zal in een vrije samenleving hoogstwaarschijnlijk gebruikt worden als geld.
  • De staat doet afbreuk aan de waarde van geld.
  • Prijzen zijn vele malen stablier met goud dan met het fiatgeld van de staat.
  • Deflatie (dalende prijzen) bevordert welvaart.

Volgende les zal ik aandacht besteden aan wat bankieren nou precies is en wat de waarde is van bankieren.


Comments
* De e-mail zal niet worden gepubliceerd op de website.